Fałszywy SMS o niedopłacie, telefon od rzekomego pracownika banku, reklama „cudownego” preparatu czy wiadomość od bliskiej osoby z prośbą o kod BLIK — oszustwa internetowe coraz częściej przypominają zwykłe, codzienne sytuacje. Nie zawsze zawierają oczywiste błędy, a ich autorzy potrafią skutecznie wywołać presję czasu, strach albo zaufanie.
Dlatego przygotowaliśmy praktyczny podręcznik „Bezpieczny Senior Online”. Publikacja jest już dostępna bezpłatnie i można ją pobrać w formacie PDF.
Wiedza, do której można wracać
Podręcznik powstał z myślą przede wszystkim o seniorach, którzy chcą korzystać z internetu, telefonu i usług online z większą pewnością. Nie trzeba czytać go od początku do końca. Można wracać do wybranych rozdziałów wtedy, gdy pojawi się konkretne pytanie lub niepokojąca sytuacja.
Na ponad 100 stronach zebraliśmy najważniejsze informacje dotyczące bezpieczeństwa w sieci. Staraliśmy się przedstawić je prostym językiem, bez nadmiaru technicznych pojęć. Poszczególne zagadnienia uzupełniają przykłady z życia, ćwiczenia, krótkie podsumowania i listy kontrolne.
Co znajduje się w poradniku?
Publikację rozpoczyna rozdział poświęcony dezinformacji. Wyjaśniamy w nim, dlaczego nieprawdziwe informacje tak łatwo przyciągają uwagę, czym różnią się fakty od opinii oraz jak rozpoznawać manipulację i sensacyjne nagłówki. Pokazujemy również proste sposoby sprawdzania autora, źródła, daty i kontekstu informacji.
Osobną część poświęciliśmy zdrowiu. To szczególnie ważny temat, ponieważ w internecie nie brakuje reklam „cudownych terapii”, suplementów obiecujących szybkie efekty oraz porad zachęcających do rezygnacji z leczenia. W podręczniku podpowiadamy, gdzie szukać wiarygodnych informacji medycznych i jakie sygnały powinny wzbudzić ostrożność.
Czytelnicy znajdą także informacje o najczęściej spotykanych oszustwach: phishingu, fałszywych SMS-ach i e-mailach, telefonach od rzekomego pracownika banku, metodzie „na wnuczka”, prośbach o kod BLIK oraz nieuczciwych sklepach internetowych. Wyjaśniamy nie tylko, jak działają oszuści, lecz także co zrobić, gdy podejrzana wiadomość lub telefon już się pojawią.
W kolejnych rozdziałach omawiamy bezpieczeństwo w mediach społecznościowych, ochronę danych osobowych, tworzenie silnych haseł, korzystanie z publicznych sieci Wi-Fi oraz aktualizowanie urządzeń. Przybliżamy również temat sztucznej inteligencji i deepfake’ów, czyli materiałów, które mogą naśladować wygląd lub głos prawdziwej osoby.
Nie tylko do przeczytania
Zależało nam na tym, aby poradnik nie był jedynie zbiorem definicji. Dlatego znalazły się w nim historie oparte na sytuacjach, z którymi można spotkać się na co dzień, oraz ćwiczenia pozwalające samodzielnie przeanalizować podejrzaną wiadomość, stronę internetową lub ofertę.
Na końcu publikacji umieściliśmy checklisty, które można wykorzystać przed kliknięciem w link, wykonaniem przelewu albo zakupem w nieznanym sklepie. Jest tam również słowniczek najważniejszych pojęć, lista przydatnych stron i kontaktów oraz odpowiedzi do ćwiczeń.
Dla seniorów, ich bliskich i osób prowadzących zajęcia
Chociaż publikacja została przygotowana przede wszystkim z myślą o osobach starszych, może przydać się również ich rodzinom, opiekunom oraz osobom prowadzącym spotkania i zajęcia edukacyjne. Warto wspólnie omówić wybrane przykłady, porozmawiać o sytuacjach, które już się wydarzyły, i ustalić, do kogo można zadzwonić w razie wątpliwości.
Bezpieczeństwo w internecie nie polega na zapamiętaniu wszystkich nazw i technicznych zasad. Najważniejsze jest wyrobienie prostego nawyku: zatrzymać się, nie działać pod presją i sprawdzić informację innym sposobem.
Pobierz bezpłatny poradnik
Podręcznik można zapisać na komputerze lub telefonie, wydrukować w całości albo korzystać tylko z wybranych rozdziałów i checklist.
Jeśli znasz osobę, której ta publikacja może się przydać, prześlij jej link lub pomóż zapisać plik na urządzeniu. Czasem jedna rozmowa i jedna zapamiętana zasada wystarczą, aby uniknąć utraty danych lub pieniędzy.
Publikacja została przygotowana przez Stowarzyszenie Ludzi Aktywnych w ramach projektu „Bezpieczny Senior Online”.
Mockup publikacji został wygenerowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji na podstawie oryginalnej okładki poradnika.
Zadanie finansowane ze środków Ministerstwa Cyfryzacji.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Cyfryzacji.

