Suplementy diety znajdziemy dziś nie tylko w aptekach, ale również w drogeriach, supermarketach i sklepach internetowych. Występują w postaci tabletek, kapsułek, proszków, płynów czy saszetek, dlatego mogą wyglądać podobnie do leków. Podobne opakowanie nie oznacza jednak, że suplement działa tak samo jak produkt leczniczy.
Zanim kupimy kolejny preparat „na odporność”, „na stawy”, „na serce” albo „na lepszą pamięć”, warto sprawdzić, czym naprawdę jest, co zawiera i czy rzeczywiście go potrzebujemy.
Suplement diety i lek to nie to samo
Suplement diety jest środkiem spożywczym, czyli żywnością. Jego zadaniem jest uzupełnianie normalnej diety w określone składniki odżywcze lub inne substancje wykazujące efekt odżywczy albo fizjologiczny.
Suplement nie jest przeznaczony do leczenia ani zapobiegania chorobom. Nie powinien zastępować leków, zróżnicowanej diety ani terapii zaleconej przez lekarza.
Lek natomiast jest produktem przeznaczonym między innymi do leczenia lub zapobiegania chorobom. Przed dopuszczeniem go do obrotu oceniane są jego jakość, bezpieczeństwo i skuteczność.
Suplement może być sprzedawany w aptece, ale miejsce sprzedaży nie zmienia jego statusu – nadal pozostaje żywnością, a nie lekiem.
Najpierw zastanów się, czy naprawdę go potrzebujesz
Reklama może przekonywać, że określonego suplementu potrzebuje każda osoba po 60. roku życia albo każdy, kto odczuwa zmęczenie, ma problemy ze snem czy chce zadbać o odporność. Potrzeby organizmu są jednak indywidualne.
Zanim rozpoczniesz suplementację, zadaj sobie kilka pytań:
- Dlaczego chcę stosować ten preparat?
- Czy mam potwierdzony niedobór danego składnika?
- Czy podobne składniki przyjmuję już w innym suplemencie lub leku?
- Czy preparat może wpływać na stosowane przeze mnie leczenie?
- Czy wybieram go na podstawie zalecenia specjalisty, czy pod wpływem reklamy?
Jeżeli podejrzewasz niedobór witamin lub składników mineralnych, warto porozmawiać z lekarzem, farmaceutą albo dietetykiem. W niektórych sytuacjach potrzebne mogą być również odpowiednie badania.
Przeczytaj etykietę, nie tylko nazwę z przodu opakowania
Nazwa produktu i kolorowe hasła reklamowe mają przede wszystkim przyciągnąć uwagę. Najważniejsze informacje znajdują się w składzie i na etykiecie.
Sprawdź, czy na opakowaniu podano:
- określenie „suplement diety”;
- nazwy i ilości zawartych składników;
- zalecaną porcję do spożycia w ciągu dnia;
- ostrzeżenie, aby nie przekraczać zalecanej dziennej porcji;
- informację, że suplement nie może zastępować zróżnicowanej diety;
- informację o przechowywaniu produktu poza zasięgiem małych dzieci;
- nazwę i dane producenta albo podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie produktu na rynek;
- datę minimalnej trwałości oraz sposób przechowywania.
Jeżeli skład jest nieczytelny, nie podano ilości poszczególnych substancji albo na opakowaniu brakuje podstawowych informacji w języku polskim, lepiej zrezygnować z zakupu.
Sprawdź, czy nie powtarzasz tych samych składników
Różne preparaty mogą zawierać te same witaminy i składniki mineralne. Osoba stosująca jednocześnie kilka suplementów może nieświadomie przyjmować ten sam składnik w kilku produktach.
Przykładowo preparat „na odporność”, zestaw witamin dla seniorów i suplement „na kości” mogą zawierać część tych samych substancji. Dlatego przed zakupem warto porównać składy wszystkich przyjmowanych preparatów.
Więcej nie zawsze znaczy lepiej. Nadmiar niektórych witamin i składników mineralnych również może być szkodliwy.
Suplement może wpływać na działanie leków
Określenie „naturalny” nie oznacza automatycznie „bezpieczny”. Witaminy, minerały, wyciągi roślinne i inne składniki suplementów mogą wpływać na działanie przyjmowanych leków – między innymi osłabiać je lub nasilać ich działanie.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby, które:
- przyjmują kilka leków;
- leczą się z powodu chorób przewlekłych;
- mają choroby serca, nadciśnienie, cukrzycę lub problemy z krzepnięciem krwi;
- przygotowują się do zabiegu lub operacji;
- stosują jednocześnie kilka suplementów albo preparatów ziołowych.
Przed rozpoczęciem stosowania nowego suplementu pokaż jego skład lekarzowi lub farmaceucie. Warto również przygotować listę wszystkich przyjmowanych leków, suplementów i preparatów ziołowych.
Nie ufaj obietnicom „cudownego” działania
Zachowaj ostrożność, jeżeli reklama zapewnia, że produkt:
- wyleczy chorobę bez leków i wizyty u lekarza;
- działa u każdego;
- daje natychmiastowe lub stuprocentowe efekty;
- zastąpi terapię zaleconą przez specjalistę;
- jest „ukrywaną przez lekarzy metodą”;
- jest dostępny tylko przez krótki czas;
- ma potwierdzenie wyłącznie w anonimowych opiniach klientów.
Sygnałem ostrzegawczym może być również reklama udająca artykuł prasowy, fikcyjny wywiad z lekarzem albo zdjęcie znanej osoby, która rzekomo poleca dany preparat.
Jeżeli suplement przedstawiany jest jako produkt leczący cukrzycę, nadciśnienie, choroby serca, nowotwór lub inne schorzenia, nie podejmuj decyzji pod wpływem reklamy.
Kupuj z pewnego źródła
Szczególną ostrożność zachowaj podczas zakupów w internecie. Unikaj anonimowych stron, ofert przesyłanych w prywatnych wiadomościach oraz sklepów, które nie podają danych sprzedawcy.
Przed zakupem sprawdź:
- kto jest sprzedawcą produktu;
- czy sklep podaje adres, dane kontaktowe i regulamin;
- czy opakowanie ma pełną etykietę w języku polskim;
- czy produkt jest fabrycznie zamknięty;
- czy podano datę minimalnej trwałości i sposób przechowywania;
- czy cena i obietnice nie wyglądają zbyt atrakcyjnie, aby mogły być prawdziwe.
Informację o zgłoszeniu suplementu można sprawdzić w publicznym Rejestrze Produktów Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
Warto jednak pamiętać, że obecność produktu w rejestrze oznacza przede wszystkim, że jego wprowadzenie na rynek zostało zgłoszone. Nie jest równoznaczna z zatwierdzeniem produktu przez GIS ani potwierdzeniem jego skuteczności.
Checklista przed zakupem suplementu
Zanim kupisz suplement, sprawdź:
- Czy produkt jest wyraźnie oznaczony jako „suplement diety”?
- Czy znasz dokładny skład i ilość poszczególnych substancji?
- Czy rzeczywiście potrzebujesz tych składników?
- Czy nie przyjmujesz ich już w innym preparacie?
- Czy suplement nie może wpływać na działanie Twoich leków?
- Czy reklama nie obiecuje leczenia lub natychmiastowego efektu?
- Czy producent i sprzedawca podają pełne dane?
- Czy omówiłeś stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą?
Zapamiętaj
Suplement diety może być pomocny w określonych sytuacjach, ale nie zastępuje leczenia ani prawidłowego sposobu odżywiania. Nie każdy potrzebuje suplementacji, a preparat odpowiedni dla jednej osoby nie musi być odpowiedni dla innej.
Przed zakupem sprawdź skład, nie kieruj się wyłącznie reklamą i upewnij się, że suplement można bezpiecznie połączyć z przyjmowanymi lekami.
Źródła i materiały pomocnicze
- Główny Inspektorat Sanitarny – „Suplementy diety pod lupą”
- Agencja Badań Medycznych – „Czym różni się lek od suplementu diety?”
- 10 zasad bezpiecznego nabywania i stosowania suplementów diety
- Rejestr Produktów Głównego Inspektoratu Sanitarnego
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani dietetykiem.
Zdjęcie tytułowe pochodzi z biblioteki Canva.
Zadanie „Bezpieczny senior online” jest finansowane ze środków Ministerstwa Cyfryzacji.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Cyfryzacji.